Memur yıllık izin hakları: Kaç gün, nasıl kullanılır?

Yıllık izin, Devlet memurlarının en sık soru sorduğu haklardan biridir: kaç gün izin verildiği, kullanılmayan iznin ne olacağı, iznin parça parça kullanılıp kullanılamayacağı ve yeni atanan memurun ne zaman izne çıkabileceği. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu bu soruların temel cevaplarını iki kısa maddede verir. Bu rehberde yürürlükteki kuralları madde metnine dayanarak açıklıyoruz.

Kısaca

• Hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olan memurun yıllık izni 20 gün, 10 yıldan fazla olanın 30 gündür (657 sayılı Kanun, md. 102).
• Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün yol izni eklenebilir.
• İzin, amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan veya kısım kısım kullanılabilir (657 sayılı Kanun, md. 103).
• Birbirini izleyen iki yılın izni birlikte kullanılabilir; cari yıl ile bir önceki yıl dışındaki kullanılmayan izinler düşer.
• 1 yıllık hizmetini tamamlamamış memura, aday memur dahil, yıllık izin verilmez.
• Öğretmenler yaz ve dinlenme tatillerinde izinli sayılır, ayrıca yıllık izin verilmez.

Yıllık izin süreleri

Kanun, yıllık izin süresini hizmet süresine göre iki basamakta belirler. Madde metni şöyledir: "Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür." (657 sayılı Kanun, md. 102)

Hizmet süresi	Yıllık izin
1 yıldan az	Yıllık izin hakkı doğmaz
1 yıl – 10 yıl (10 yıl dahil)	20 gün
10 yıldan fazla	30 gün

Hizmet süresi 10 yılı aştığı andan itibaren izin hakkı 30 güne çıkar. Hizmet süresinin hesabında hangi sürelerin dikkate alınacağı (önceki kamu hizmetleri, kazanılmış hak aylığında değerlendirilen süreler gibi) kurumların personel birimlerince belirlenir; kendi durumunuz için personel biriminize danışmanız en sağlıklı yoldur. Kalan izin gününüzü tahmin etmek için yıllık izin hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Yol izni: gidiş-dönüş için ikişer gün

657 sayılı Kanunun 102. maddesi, "zorunlu hallerde" yıllık izin sürelerine gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebileceğini öngörür. Buradaki iki nokta önemlidir:

• Yol izni otomatik bir hak değildir; "zorunlu hal" şartına bağlıdır ve verilip verilmeyeceğini izin vermeye yetkili amir değerlendirir.
• Süre "en çok" ikişer gündür; yani gidiş için en fazla 2, dönüş için en fazla 2 gün eklenebilir. İhtiyaç daha azsa daha kısa süre verilebilir.

İzin nasıl kullanılır?

Amirin uygun bulacağı zamanlar

Yıllık izinler "amirin uygun bulacağı zamanlarda" kullanılır (657 sayılı Kanun, md. 103). Bu ifade, iznin zamanlamasında idareye takdir yetkisi tanır. Memur izin hakkına sahiptir; ancak iznin hangi tarihte kullanılacağı hizmetin aksamaması gözetilerek amir tarafından belirlenir. Uygulamada kurumlar izin planlaması yaparak yoğun dönemlerde izinleri dengelemeye çalışır.

Toptan veya bölünerek kullanma

Kanun, yıllık iznin "toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım" kullanılabileceğini açıkça belirtir. Kanunda bölüm sayısı veya her bölümün en az kaç gün olacağına ilişkin bir sınır yer almaz. Bu nedenle 20 günlük izin, amirin onayıyla örneğin birkaç parçaya bölünerek kullanılabilir. Kurumların iç düzenlemeleri bu konuda usul belirleyebilir.

İki yılın izni birleştirilebilir

Madde 103'e göre "Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir." Örneğin bir yılın iznini kullanamayan memur, ertesi yıl iki yılın iznini birlikte kullanabilir.

Devreden izin sınırı: cari yıl ve bir önceki yıl

Aynı maddeye göre "Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer." Bu kural, izin birikiminin iki yılla sınırlı olduğu anlamına gelir. Örneğin 2026 yılında, yalnızca 2026 ve 2025 yıllarına ait kullanılmamış izinler kullanılabilir; 2024 ve öncesine ait kullanılmamış izinler düşmüş sayılır. İzin hakkını kaybetmemek için önceki yılın iznini en geç cari yıl içinde kullanmak gerekir.

Aday memurun yıllık izni

Yıllık izin hakkı, Kanundaki ifadeyle hizmeti "1 yıldan" başlayan memurlar için doğar. Bu nedenle bir yıllık hizmetini tamamlamamış memura, aday memur da dahil olmak üzere yıllık izin verilmez. Adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamayacağından (657 sayılı Kanun, md. 54), adaylık devam ederken bir yılını dolduran aday memur 20 günlük yıllık izin hakkı kazanır. Adaylık dönemiyle ilgili ayrıntılar için aday memurluk ve asalet tasdiki rehberine bakabilirsiniz.

Özel durumlar

Öğretmenler

Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılır ve kendilerine hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında ayrıca yıllık izin verilmez (657 sayılı Kanun, md. 103).

Radyoaktif ışınlarla çalışanlar

Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele her yıl, yıllık izinlerine ilave olarak bir aylık sağlık izni verilir (657 sayılı Kanun, md. 103). Bu, Kanunda yıllık izne eklenen tek ek süre düzenlemesidir.

Zor şartlarda çalışanlar için ek süre var mı?

657 sayılı Kanunun yıllık izne ilişkin 102 ve 103. maddelerinde, zor şartlarda çalışan memurlara yıllık izinlerine ek gün verilmesini öngören genel bir hüküm bulunmaz. Kanundaki tek ilave izin, yukarıda belirtilen radyoaktif ışınlarla çalışanlara ilişkin bir aylık sağlık iznidir. Bazı meslek gruplarına özel kanunlarla farklı izin düzenlemeleri getirilmiş olabilir; böyle bir durumda kurumunuzun tabi olduğu özel mevzuat esas alınır.

İzinde maaş ve haklar

Yıllık izin sırasında memurun maaşı kesilmez. Kanuna göre yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında, fiili çalışmaya bağlı her türlü ödeme hariç, mali haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz (657 sayılı Kanun, md. 104/G). Fiilen çalışılmasına bağlı ödemeler (örneğin fazla çalışma veya nöbet ücreti gibi) izin günleri için ödenmez.

Yıllık izin ile diğer izinlerin ilişkisi

Yıllık izin, mazeret izinlerinden ayrıdır. Babalık, evlilik ve ölüm izinleri gibi mazeret izinleri yıllık izinden düşülmez. Ancak amirin takdiriyle verilen 10 günlük mazeret iznine ek olarak zaruret halinde verilen ikinci 10 günlük mazeret izni, öğretmenler hariç, yıllık izinden düşülür (657 sayılı Kanun, md. 104/C). Mazeret izinlerinin tamamını memur mazeret izinleri rehberinde, aylıksız izin imkânlarını ise memur ücretsiz izin rehberinde bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Memur yıllık izni kaç gündür?

Hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dahil) olan memurun yıllık izni 20 gün, hizmeti 10 yıldan fazla olanın 30 gündür. Zorunlu hallerde gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir (657 sayılı Kanun, md. 102).

Kullanmadığım yıllık izin ne olur?

Cari yıl ile bir önceki yıla ait izinler kullanılabilir; daha önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer (657 sayılı Kanun, md. 103). Yani izin en fazla bir sonraki yıla devredilebilir.

Yıllık izni parça parça kullanabilir miyim?

Evet. Kanun, yıllık iznin amirin uygun bulacağı zamanlarda toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabileceğini belirtir. Kanunda bölüm sayısına ilişkin bir sınır yoktur.

Aday memur yıllık izin kullanabilir mi?

Bir yıllık hizmetini tamamlamamış memura yıllık izin verilmez. Adaylık süresi içinde bir yılını dolduran aday memur 20 günlük yıllık izin hakkı kazanır.

Amir yıllık izin talebimi reddedebilir mi?

Kanun, iznin amirin uygun bulacağı zamanlarda kullanılacağını belirtir; bu nedenle amir hizmet gereklerini gözeterek iznin tarihini erteleyebilir veya farklı bir döneme kaydırabilir. Ancak izin hakkı ortadan kalkmaz; cari yıl ve bir önceki yıl sınırı içinde kullanılabilir.

Yol izni herkese verilir mi?

Hayır. Gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenmesi, Kanundaki ifadeyle zorunlu hallere bağlıdır ve izin vermeye yetkili amirin değerlendirmesine tabidir.