Memur mazeret izinleri: Doğum, babalık, evlilik ve ölüm izni

Mazeret izinleri, memurun yıllık izninden bağımsız olarak doğum, evlilik, ölüm, çocuk bakımı gibi durumlarda kullandığı izinlerdir. Temel düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 104. maddesindedir. Bu madde son olarak 7578 sayılı Kanunla değiştirildi: 1 Mayıs 2026'dan itibaren doğum sonrası analık izni 8 haftadan 16 haftaya çıkarıldı ve koruyucu aileler için yeni bir izin eklendi. Aşağıda yürürlükteki tüm mazeret izinlerini süreleriyle birlikte topladık.

Kısaca

• Analık izni doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftadır; çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir (657 sayılı Kanun, md. 104/A).
• Eşi doğum yapan memura 10 gün babalık izni verilir.
• Memurun kendisinin veya çocuğunun evlenmesinde ve yakınlarının ölümünde 7 gün izin verilir.
• Amir takdiriyle yılda 10 gün mazeret izni verilebilir; zaruret halinde 10 gün daha verilebilir ama bu ikinci 10 gün yıllık izinden düşülür (öğretmenler hariç).
• Süt izni, analık izni bitiminden itibaren ilk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay günde 1,5 saattir.
• Mazeret izinlerinde fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç maaş ve sosyal haklar korunur (md. 104/G).

Mazeret izinleri tablosu

İzin	Süre	Dayanak
Analık izni	Doğum öncesi 8 + doğum sonrası 16 hafta (toplam 24 hafta)	md. 104/A
Çoğul gebelik	Doğum öncesi süreye +2 hafta	md. 104/A
Evlat edinme (3 yaşını doldurmamış çocuk)	8 hafta	md. 104/A
Koruyucu aile	10 gün	md. 104/A (7578 s.K.)
Babalık izni	10 gün	md. 104/B
Evlilik (memurun veya çocuğunun)	7 gün	md. 104/B
Ölüm (eş, çocuk, memurun veya eşinin ana, baba ve kardeşi)	7 gün	md. 104/B
Amir takdiriyle mazeret izni	Yılda 10 gün (+ zaruret halinde 10 gün, yıllık izinden düşülür)	md. 104/C
Süt izni	İlk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay günde 1,5 saat	md. 104/D
Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuk	Yılda 10 güne kadar	md. 104/E
Doğum sonrası yarım gün çalışma	1. doğumda 2 ay, 2. doğumda 4 ay, sonrakilerde 6 ay	md. 104/F
Refakat izni	3 aya kadar, gerektiğinde bir katı uzatılır	md. 105

Analık izni (doğum izni)

7578 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrası madde metni şöyledir: "Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra onaltı hafta olmak üzere toplam yirmidört hafta süreyle analık izni verilir." (657 sayılı Kanun, md. 104/A). Değişiklik 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi. Maddenin diğer kuralları şunlardır:

• Doğuma yakın çalışma: Beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği halinde doğumdan önceki 2 haftaya kadar çalışabilir. Bu sınır daha önce 3 haftaydı; 7578 sayılı Kanunla 2 haftaya indirildi. Raporla çalışılan süreler doğum sonrası izne eklenir.
• Erken doğum: Doğumun erken gerçekleşmesi nedeniyle kullanılamayan doğum öncesi izin, doğum sonrası izne eklenir. Doğum, doğum öncesi iznin başlaması gereken tarihten de önce gerçekleşirse aradaki süre de doğum sonrası izne eklenir.
• Annenin ölümü: Doğumda veya analık izni kullanılırken annenin ölmesi halinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir.

7578 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi, 1 Nisan 2026 itibarıyla analık izni bitmiş ancak doğumdan itibaren 24 haftayı tamamlamamış personele, Kanunun yürürlüğünden itibaren 10 iş günü içinde talep etmeleri halinde 8 hafta ilave analık izni verilmesini öngördü. Bu başvuru süresi Mayıs 2026'da sona erdi.

Evlat edinme ve koruyucu aile izni

Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen memurlara, memur olmayan eşin tek başına evlat edinmesi halinde ise memur olan eşe, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta izin verilir. Bu izin, evlatlık kararından önce çocuğun fiilen teslim edildiği durumlarda da uygulanır (md. 104/A).

7578 sayılı Kanunla eklenen yeni cümleye göre bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya tek başına koruyucu aile olan memura, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün izin verilir.

Babalık, evlilik ve ölüm izinleri

Memura eşinin doğum yapması halinde isteği üzerine 10 gün babalık izni; kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hallerinde isteği üzerine 7 gün izin verilir (657 sayılı Kanun, md. 104/B). Bu izinler talebe bağlı haklardır; amirin takdirine bırakılmamıştır.

Amir takdiriyle verilen 10 günlük mazeret izni

Yukarıdaki haller dışındaki mazeretler için; merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakatiyle bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 gün mazeret izni verilebilir. Zaruret halinde, öğretmenler hariç olmak üzere aynı usulle 10 gün daha izin verilebilir; ancak ikinci kez verilen bu izin yıllık izinden düşülür (md. 104/C). Bu izin, ötekilerden farklı olarak bir hak değil, idarenin takdirindedir. Yıllık izin kuralları için memur yıllık izin hakları rehberine bakabilirsiniz.

Süt izni

Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren ilk altı ayda günde 3 saat, ikinci altı ayda günde 1,5 saat süt izni verilir. İznin hangi saatlerde ve günde kaç kez kullanılacağında kadın memurun tercihi esastır (md. 104/D).

Doğum sonrası yarım gün çalışma

Doğum sonrası analık izni bitiminde kadın memur, isteği halinde ve çocuğun hayatta olması kaydıyla, ayrıca süt izni verilmeksizin birinci doğumda 2 ay, ikinci doğumda 4 ay, sonraki doğumlarda 6 ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay eklenir. Çocuğun engelli doğması veya doğumdan sonraki 12 ay içinde engelliliğinin tespiti halinde süre 12 ay olarak uygulanır. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinenler de 8 haftalık iznin bitiminden itibaren bu haktan aynı esaslarla yararlanır (md. 104/F). 104/F'de ayrı bir ödeme hükmü yoktur; ancak bu hak mazeret izinleri arasında düzenlendiğinden, 104/G uyarınca fiili çalışmaya bağlı ödemeler dışındaki mali haklar tam ödenir.

Yarım zamanlı çalışma (çocuk ilkokula başlayana kadar)

Yarım gün çalışmadan farklı olarak, 657 sayılı Kanunun ek 43. maddesi uzun süreli bir yarım zamanlı çalışma hakkı tanır. Doğum yapan memur analık izninin veya yarım gün çalışma izninin, eşi doğum yapan memur ise babalık izninin bitiminden itibaren, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar haftalık çalışma süresinin yarıya indirilmesini talep edebilir. Bu dönemde mali haklar ve sosyal yardımların her bir unsurunun yarısı ödenir; derece ve kademe ilerlemesinde süreler yarım sayılır. Hakkın kullanım usulleri 18 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanımına İlişkin Yönetmelikle belirlendi. Yönetmeliğe göre haftada en az 3 iş günü çalışılır ve şube müdürü ile üstü görevlerde bulunanlar bu haktan yararlanamaz.

Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuk için izin

En az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğunun hastalanması halinde memura, hastalık raporuna dayalı olarak ve ana veya babadan yalnızca biri tarafından kullanılmak kaydıyla bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 güne kadar mazeret izni verilir. Çocuk evliyse eşinin de en az yüzde 70 engelli olması şartı aranır (md. 104/E).

Refakat izni

Mazeret izinlerinden ayrı olarak düzenlenen refakat izni, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş, çocuk ve kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması halinde verilir. Durumun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak 3 aya kadar izin verilir; gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır (657 sayılı Kanun, md. 105).

Aylıksız izinle uzatma

Doğum yapan memura doğum sonrası analık izni ya da yarım gün çalışma izni bitiminden, eşi doğum yapan memura ise doğum tarihinden itibaren isteği üzerine 24 aya kadar aylıksız izin verilir (657 sayılı Kanun, md. 108/B). Ayrıntılar için memur ücretsiz izin rehberine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Memur doğum izni kaç hafta?

1 Mayıs 2026'dan itibaren doğumdan önce 8, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftadır. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir (657 sayılı Kanun, md. 104/A; 7578 sayılı Kanun).

Memurlarda babalık izni kaç gün?

Eşi doğum yapan memura isteği üzerine 10 gün babalık izni verilir (657 sayılı Kanun, md. 104/B).

Evlilik ve ölüm izni kaç gündür?

Memurun kendisinin veya çocuğunun evlenmesinde ve eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümünde isteği üzerine 7 gün izin verilir.

Amirden alınan 10 günlük mazeret izni yıllık izinden düşer mi?

İlk 10 gün yıllık izinden düşmez. Zaruret halinde verilen ikinci 10 günlük mazeret izni ise yıllık izinden düşülür; öğretmenlere bu ikinci 10 gün verilmez.

Süt izni ne zaman başlar ve kaç saattir?

Doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren başlar; ilk 6 ayda günde 3 saat, ikinci 6 ayda günde 1,5 saattir. Kullanım saatlerini kadın memur seçer. Yarım gün çalışma hakkını kullanan memura bu dönemde ayrıca süt izni verilmez.

Mazeret izninde maaş kesilir mi?

Hayır. Mazeret izinlerinde fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç mali haklar ve sosyal yardımlar korunur (657 sayılı Kanun, md. 104/G). Ek 43. madde kapsamındaki yarım zamanlı çalışmada ise ödemeler yarı oranında yapılır.