Ombudsman: Sözleşmeli personele geriye dönük aile yardımı ödenmeli

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman), 4/B sözleşmeli bir personele yalnızca geriye dönük üç aylık aile yardımı ödenmesini hukuka ve hakkaniyete aykırı buldu. Kurum, Ege Üniversitesi Rektörlüğü'ne başvurana hak kazandığı tarihten itibaren geriye dönük aile yardımı ödenmesi yönünde tavsiyede bulundu. Karar 27/10/2026 tarihli ve 2026/23590 numaralı başvuruya ilişkindir.

Olayın özeti ve idarenin tutumu

Başvuran, evlendiği tarihten itibaren hak ettiği tüm aile yardımı tutarlarının ödenmesini istedi. İdare ise talebi kısmen karşıladı ve geriye dönük üç aylık ödemeyi yaptığını bildirdi. Gerekçe olarak 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin geriye dönük aile yardımı ödeneğine ilişkin 35. maddesini gösterdi. Bu maddeye göre geriye dönük talepte bulunan sözleşmeli personele en fazla üç aya kadar olan dönem için ödeme yapılıyor.

Bu konuyla ilgili: memur maaşı hesaplama aracı ve memur zam takvimi.

Kurum, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'nun 2025/1 sayılı kararının 35. maddesini de karara aldı. Bu madde, değişikliği sonradan bildiren personele bildirime dayanarak yararlanabileceği tarihten önceki üç aya kadar olan dönem için ödeme yapılmasını öngörüyor. Ödemenin 01/10/2025 tarihinden öncesine taşmaması da şartlardan biri.

Kurumun değerlendirmesi

Kurum, kararında şu noktalara dayandı:

• Hak kazanma tarihi: 657 sayılı Kanun'un 204. maddesine göre memur, eş için ödenen aile yardımına evlendiği tarihi takip eden ay başından itibaren hak kazanıyor. Kurum bunu evlenme olayıyla elde edilen kazanılmış bir hak olarak değerlendirdi.
• Eşle ilgili şart: Eş için yardım ödenebilmesi, eşin menfaat karşılığı çalışmaması veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almaması şartına bağlı.
• Bildirim süresi: 657 sayılı Kanun'da ve Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği'nde aile yardımı bildirimi için süre şartı yok. Kurum bu nedenle bildirime dayanarak geriye dönük talepte bulunmanın önünde engel görmedi.
• Toplu sözleşme sınırı: Kurum, üç aylık sınırın memurlara yeni bir hak vermekten çok mevcut hakkı kısıtladığı sonucuna vardı. Alt düzeydeki bir düzenlemenin üst normla tanınan bir hakkı daraltamayacağını belirtti.
• Yargı kararları: Kurum; Sayıştay 2. Dairesi, Aksaray ve Manisa İdare Mahkemeleri ile Danıştay 11. ve 12. Daire kararlarına atıf yaptı. Aksaray ve Manisa İdare Mahkemeleri aile yardımının geriye dönük ödenebileceğine hükmetmişti. Danıştay 12. Dairesi ise aile ve çocuk yardımı talebinin reddini iptal etmişti.

Karar sonrası süreç

Kurum, başvurunun kabulüne ve Ege Üniversitesi Rektörlüğü'ne geriye dönük aile yardımı ödenmesi yönünde tavsiyede bulunulmasına karar verdi. 6328 sayılı Kanun uyarınca idarenin bu karar üzerine tesis edeceği işlemi otuz gün içinde Kurum'a bildirmesi zorunlu.

Tavsiye kararının idareye tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare bir eylem ya da işlem tesis etmezse, varsa dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek. Yetkili ve görevli mahkemelerde yargı yolu açık.

Kurum ayrıca iyi yönetim ilkeleri açısından da bir tespitte bulundu. İdare, bilgi ve belgeleri süresinde ve gerekçeli olarak gönderdi. Ancak başvurana verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurulabileceğini göstermedi. Bu nedenle "karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi" ilkesine uygun davranması önerildi.

Bu ne anlama geliyor?

Karar, aile yardımının sözleşmeli personel için de hak kazanma tarihinden itibaren ödenmesi gerektiği yönünde bir değerlendirme içeriyor. Kurum, bildirim için kanunda süre şartı bulunmadığını ve toplu sözleşmedeki üç aylık sınırın kanunla tanınan hakkı daralttığını belirtti. Karar bu başvuru için verilmiştir. Benzer durumdaki personelin yaşayacağı sonuç, kendi idaresinin uygulamasına ve vereceği karara göre şekillenecek.

Sık sorulan sorular

Kurum tam olarak neye karar verdi?

Başvurana geriye dönük aile yardımı ödenmesi yönünde Ege Üniversitesi Rektörlüğü'ne tavsiyede bulunuldu. Başvurana yalnızca üç aylık dönem için ödeme yapılması hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmadı.

Toplu sözleşmedeki üç aylık sınır neden sorun görüldü?

Kurum, bu hükmün memurlara yeni bir hak getirmediğini, kanunla tanınan hakkı kısıtladığını belirtti. Alt normun üst normda öngörülmeyen bir şekilde hakkı daraltamayacağını vurguladı.

İdare tavsiyeye uymak zorunda mı?

İdarenin, karar üzerine tesis edeceği işlemi otuz gün içinde Kurum'a bildirmesi zorunlu. Bu sürede bir işlem tesis edilmezse yargı yolu açık.

Kısa kontrol listesi

• Evlilik veya doğum sonrası aile yardımı bildiriminin verilip verilmediğini kontrol edin.
• Eşin çalışmaması veya aylık almaması şartının aile yardımı açısından önemli olduğunu unutmayın.
• İdarenin cevabında başvuru yollarının gösterilip gösterilmediğine bakın.
• Tavsiye kararının idareye tebliğinden sonra 30 günlük süreyi takip edin.