Ombudsman: Kariyer meslek mensupları 68/B'de dışlanamaz

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman), bir kariyer meslek mensubunun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B maddesi uyarınca 1 inci dereceli kadroya atanma talebinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığına tavsiyede bulundu. Kurum, yalnızca yönetici unvanı taşımadığı gerekçesiyle kariyer meslek mensuplarının bu madde kapsamı dışında tutulmasını kanunun sistematiğiyle bağdaşmaz buldu ve talebin yeniden değerlendirilmesini önerdi. Karar 02/11/2026 tarihli olup başvuru numarası 2026/27073'tür.

Olayın özeti ve idarenin gerekçesi

Başvuran, 68/B maddesindeki hizmet süresi şartını taşıdığını belirtti. Buna rağmen tasarruf tedbirleri nedeniyle atamaların yönetici kadrolarıyla sınırlandırıldığı için talebinin karşılanmadığını söyledi. Talebin, Kurumun daha önce verdiği bir tavsiye kararındaki ilkeler çerçevesinde yeniden ele alınmasını istedi.

Bu konuyla ilgili: memur maaşı hesaplama aracı ve memur zam takvimi.

İdare, Ombudsman'a gönderdiği yazıda şu gerekçeleri sundu:

• Hizmet süresi ve öğrenim şartları bakımından 68/B kapsamında atanma imkânı bulunuyor, ancak bu atama idarenin takdir yetkisinde.
• 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 68/B atamalarını şef dâhil yönetici kadrolarıyla sınırlıyor ve kariyer meslek mensupları için istisna öngörmüyor.
• Genelgeye karşı açılan davayı Danıştay Onikinci Daire 18.12.2025 tarihli kararıyla reddetti.
• Genelgenin yayımlanmasından bu yana Kurumda yönetici kadroları dışındaki personele 68/B atama yapılmadı.

İdare ayrıca Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27.11.2023 tarihli kararına dayanarak bu atamaların idarenin takdirinde olduğunu, idarelerin yargı kararıyla zorlanamayacağını savundu.

Dayanak mevzuat

657 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinin (B) bendi, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri sınıfları hariç, 1-4 üncü derecelerdeki kadrolara derece yükselmesindeki süre kaydı aranmadan daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilmesine imkân tanıyor. Bunun için aranan asgari hizmet süreleri şöyle:

Ayrıca yükseköğrenim görmüş olmak şart. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ekleniyor.

Tasarruf Tedbirleri Genelgesi'nin (17.05.2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete) "Personel Giderleri" başlığında 68/B atamalarının "yönetici kadroları (şef dâhil) ile sınırlı tutulacağı" belirtiliyor. Aynı hüküm, 2021/14 sayılı mülga genelgede de yer alıyordu.

Ombudsman'ın değerlendirmesi

Kamu Denetçisi başlangıçta başvurunun reddi yönünde öneri hazırlamıştı. Kamu Başdenetçisi ise yaptığı incelemede tavsiye kararı verdi. Kararın dayandığı başlıca gerekçeler şunlar:

• Kariyer ilkesi: Memurların yalnızca idari makamlara değil, uzmanlaştıkları alanda da sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleyebilmesini güvence altına alıyor.
• Kariyer meslekler ayrı bir statü: Müfettişlik, uzmanlık, denetçilik gibi meslekler; mesleğe özel giriş sınavı, yetiştirilme süreci ve yeterlik sınavı gibi özel esaslara dayanıyor. Bu görevlerin asıl işlevi birim yönetmek değil, inceleme, denetim ve uzmanlık faaliyetleri yürütmek.
• Yönetici kadrosu ile kariyer meslek aynı şey değil: Kanunda kariyer mesleklerin yönetici kadrolarının altında ya da onlara bağlı bir statüde sayıldığını gösteren bir düzenleme yok.
• Takdir yetkisinin sınırı: 68/B kapsamında idareye takdir yetkisi tanınmış olsa da bu yetkinin kariyer meslekleri kategorik olarak uygulama dışında bırakacak şekilde kullanılması kariyer ve liyakat ilkeleriyle bağdaşmıyor.
• Olası etki: Kurum, uzun yıllar uygulanan bu uygulamanın tasarruf gerekçesiyle sona erdirilmesinin mesleklerin özendirici niteliğini ve çalışma motivasyonunu olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Karar sonucunda başvuru kabul edildi. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığına, talebin kariyer ve liyakat ilkeleri ile kariyer mesleklerin özellikli durumu gözetilerek yeniden değerlendirilmesi tavsiye edildi. Karar doğrudan atama yapılmasını emretmiyor; idareden yeniden değerlendirme yapmasını istiyor.

Kurum ayrıca iyi yönetim ilkeleri açısından, idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediğini tespit etti. İdarenin bu ilkeye uygun davranmasını önerdi.

Bu ne anlama geliyor?

Karar, kariyer meslek mensuplarının 68/B kapsamında yalnızca yönetici unvanı taşımadıkları için değerlendirme dışında bırakılmasının Ombudsman tarafından hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunduğunu gösteriyor. İdarenin tavsiye üzerine yapacağı işlemi 30 (otuz) gün içinde Kuruma bildirmesi zorunlu. Dava yolu da açık: Kurum'a dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durduruyor. İdare tebliğden itibaren 30 gün içinde bir işlem yapmazsa kalan süre işlemeye devam ediyor ve görevli mahkemelerde yargı yolu açık kalıyor.

Sık sorulan sorular

Bu karar tüm kariyer meslek mensuplarını doğrudan atanmaya hak kazandırıyor mu?

Hayır. Karar tek bir başvuru hakkında verilmiş bir tavsiye. İdareden talebin yeniden değerlendirilmesi isteniyor; atama yapılması emredilmiyor.

İdare tavsiyeyi uygulamak zorunda mı?

Karar metnine göre idare, tavsiye üzerine tesis edeceği işlemi veya eylemi 30 (otuz) gün içinde Kuruma bildirmek zorunda.

Ombudsman'a başvuru dava süresini etkiler mi?

Evet. Kararda, dava açma süresi içinde yapılan başvurunun işlemeye başlamış süreyi durdurduğu belirtiliyor. İdare tebliğden itibaren 30 gün içinde işlem yapmazsa kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam ediyor.

Kısa kontrol listesi

• 68/B'deki asgari hizmet süresi ve yükseköğrenim şartını kontrol edin.
• Kadronuzun ek göstergesine göre geçerli süreyi (12, 10 veya 8 yıl) tabloda doğrulayın.
• Eğitim ve Öğretim ile Sağlık Hizmetleri sınıflarının bu maddenin dışında tutulduğunu unutmayın.
• İdarenin cevabında başvuru yolları gösterilmemişse Ombudsman bunu iyi yönetim ilkesine aykırı buldu.