AYM'den eksik ödenen memur maaşları kararı: mahkemeye erişim hakkı ihlali

Anayasa Mahkemesi (AYM), tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesi'nde görev yapmış bazı memurların eksik ödenen maaş alacaklarına ilişkin bireysel başvurusunda mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Karar Resmi Gazete'de yayımlandı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre ihlalin nedeni, idare mahkemelerinin dava açma süresinin ne zaman başladığına dair yorumu oldu.

Olay nasıl başladı?

Çalış Belediyesi'nde 2002-2014 yıllarında çalışan bazı memurlar, çeşitli aylara ait ödenmeyen maaşları ve bunların faizi için 2014'te belediye aleyhine ilamsız icra takibi başlattı. Takipler sürerken belediyenin tüzel kişiliği kaldırıldı; taşınır ve taşınmazları, alacak ve borçları Haymana Belediye Başkanlığına devredildi. Haymana İcra Müdürlüğü de Haymana Belediyesini borçlu olarak kaydetti.

Bu konuyla ilgili: memur maaşı hesaplama aracı ve memur zam takvimi.

Belediye itiraz edince icra müdürlüğü, 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereğince takiplerin düşmesine karar verdi. Bunun üzerine memurlar idare mahkemesinde dava açtı.

Mahkemeler ne karar vermişti?

İdare mahkemeleri, memurların icra takibi başlattıkları tarihleri idareye başvuru tarihi saydı. Bu tarihe göre süresinde talep edilmiş alacakların ödenmesine karar verdi; süresinde olmayan alacaklara ilişkin davaları ise süre aşımı nedeniyle sonuçlandırdı. Mahkemeler, eksik ödemelerin bazı aylarda yaşandığını ve süreklilik taşımadığını belirterek memurların eksikliği maaşların ödendiği tarihlerde öğrendiği yorumunu yaptı. Kararlar kesinleşince memurlar AYM'ye bireysel başvuruda bulundu.

AYM'nin gerekçesi

AYM'ye göre başvurucular, o dönemde başvurulabilen ilamsız icra yoluna gitmişti. Belediye borca itiraz etmemişti; icra takipleri düşürülünce de uyuşmazlık idari yargıya taşınmıştı. Mahkemenin süre yorumunda şu noktalar dikkate alınmamıştı:

• KHK düzenlemelerinden önce, idari yargıyı ilgilendiren alacaklar için de ilamsız icra takibine gidilebiliyordu.
• Borca itiraz edilmediği için takipler kesinleşmiş ve haciz aşamasına kadar ilerlemişti.

AYM, idare mahkemelerinin dava açma süresinin başlangıcına ilişkin yorumunu öngörülebilir olmayan ve katı bulduğunu, bunun başvurucular üzerinde ağır bir külfet oluşturduğunu belirtti. Müdahalenin ölçüsüz olduğu sonucuna vararak Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Bu ne anlama geliyor?

Karar, eksik ödenen maaş alacaklarında dava açma süresinin hangi tarihten itibaren hesaplanacağı konusunda AYM'nin yaklaşımını gösteriyor. Mahkemeler süre aşımı gerekçesiyle davaları sonuçlandırırken, başvurucuların o dönemdeki icra yoluna başvurmuş olması gibi koşulları da gözetmeliydi. Kaynak metinde, ihlal kararının ödeme veya yeniden yargılama bakımından sonuçlarına dair ayrıntı yer almıyor.

Sık sorulan sorular

AYM hangi hakkın ihlal edildiğine karar verdi?

Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Karar hangi memurları ilgilendiriyor?

Karar, Çalış Belediyesi'nde 2002-2014 yıllarında görev yapan ve eksik ödenen maaşları için başvuruda bulunan memurlara ilişkin. Kaynakta başka belediyeler veya kurumlar için genel bir sonuçtan söz edilmiyor.

İhlalin nedeni neydi?

İdare mahkemelerinin, dava açma süresinin başlangıcını belirlerken öngörülemeyen ve katı bir yorum yapması ve bunun başvurucular üzerinde ağır bir külfet doğurması.

Kısaca

• Karar, Resmi Gazete'de yayımlandı.
• Konu, eksik ödenen maaşlar ve faiz alacaklarına ilişkin dava süresi.
• AYM, süre yorumunu mahkemeye erişim hakkına yönelik ölçüsüz bir müdahale olarak gördü.